زونا یک عفونت ویروسی است که باعث ایجاد بثورات (دانه های پوستی) دردناک و آسیب عصبی می شود. به آن «هرپس زوستر» نیز گفته می شود. زونا توسط همان ویروسی ایجاد می شود که آبله مرغان را ایجاد می کند. این ویروس پس از بهبود علائم آبله مرغان ، در بدن شما به حالت غیرفعال باقی می ماند و ممکن است بعدها دوباره در اعصاب فعال شود. بنابراین ، اگر قبلاً به این بیماری دچار شده اید ، احتمال ابتلا به زونا نیز در شما وجود خواهد داشت.
علائم زونا
رایج ترین علامت زونا ، بثورات دردناک ، برجسته یا تاول دار است. این بثورات ممکن است در اطراف کمر یا در یک طرف صورت ، گردن ، قفسه سینه ، شکم یا پشت ظاهر شود. گاهی در قسمت های دیگر بدن نیز دیده می شود.
سایر علائمی که ممکن است قبل یا همزمان با بثورات ظاهر شوند شامل موارد زیر می باشد:
- درد عصبی عمیق ، سوزشی یا تیر کشنده
- خارش یا گزگز
- نواحی از پوست قرمز یا تغییر رنگ داده
- تب
- لرز
- سردرد
- احساس ناخوشی عمومی (بی حالی)
- ناراحتی گوارشی
برخی علائم اولیه مانند درد عصبی و تغییر رنگ پوست ممکن است چند هفته پیش از ظاهر شدن بثورات دیده شوند. سایر علائم ممکن است در روزهای نزدیک به شروع بثورات بروز کنند. بثورات معمولاً حدود سه تا چهار روز پس از ظهور ، به تاول تبدیل می شوند. تاول ها حدود ۱۰ روز بعد خشک شده و به دلمه (پوسته) تبدیل می شوند. این دلمه ها ممکن است چند هفته طول بکشد تا کاملاً از بین بروند.
برخی افراد زونا می گیرند بدون آنکه بثورات پوستی داشته باشند. اگر علائم آن را دارید ، حتی بدون بثورات ، حتماً به متخصص پوست مراجعه کنید.
علت زونا
ویروس «واریسلا زوستر» (VZV) عامل زونا است. پس از ابتلا به آبله مرغان، این ویروس در بدن باقی می ماند و در سلول های عصبی به حالت غیرفعال می رود. گاهی این ویروس در سال های بعد دوباره فعال شده و باعث بروز این بیماری می شود.
پزشکان همیشه نمی دانند چرا ویروس دوباره فعال می شود ، اما معمولاً با افزایش سن و ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن مرتبط است.
آیا زونا مسری است؟
زونا مستقیماً از فردی به فرد دیگر منتقل نمی شود ، اما ممکن است فرد مبتلا به این بیماری باعث شود شخصی که قبلاً آبله مرغان نگرفته ، به آن مبتلا شود. ویروس از طریق تماس مستقیم با مایع تاول ها یا تنفس ذرات موجود در هوا پخش می شود. اگر کسی قبلاً آبله مرغان نگرفته باشد ، می تواند از طریق این تماس ها به ویروس مبتلا شود.
عوامل خطر زونا
هرکسی که قبلاً آبله مرغان گرفته است ، میتواند به زونا مبتلا شود. اما احتمال ابتلا در شرایط زیر بیشتر است:
- داشتن سیستم ایمنی ضعیف (مانند بیماران سرطانی ، HIV، یا داروهای تضعیف کننده ایمنی)
- سن بالای ۵۰ سال
- برخی کارشناسان معتقدند استرس نیز ممکن است نقش داشته باشد ، اما این موضوع اثبات نشده است.
عوارض زونا
شایع ترین عارضه زونا ، درد عصبی است که پس از بهبود بثورات از بین نمی رود. این درد ممکن است ماه ها یا حتی سال ها ادامه داشته باشد و بسیار دردناک باشد.
سایر عوارض ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- عفونت باکتریایی
- از دست دادن بینایی (در صورت درگیر شدن چشم ها)
- فلج صورت (سندروم رمزی هانت)
- کاهش شنوایی ، وزوز گوش و مشکلات شنوایی دیگر
- التهاب مغز (آنسفالیت)
- سرگیجه
- ذات الریه (پنومونی)
- به ندرت، زونا می تواند منجر به مرگ شود.
تشخیص زونا توسط پزشک
پزشکان معمولاً با شنیدن علائم شما و مشاهده بثورات ، زونا را تشخیص می دهند. اگر بثورات در امتداد مسیر یک عصب (درماتوم) باشند و از خط وسط بدن عبور نکنند، این نشانه ای قوی برای تشخیص است. پزشک ممکن است از مایع تاول ها نمونه برداری کرده و برای آزمایش به آزمایشگاه ارسال کند.
درمان زونا
درمان قطعی برای زونا وجود ندارد. اما پزشک ممکن است برای مدیریت علائم، موارد زیر را تجویز کند:
- داروهای ضدویروسی مانند آسیکلوویر (Zovirax®) ، فامسیکلوویر (Famvir®) و والاسیکلوویر (Valtrex®)
- مسکن های بدون نسخه مانند استامینوفن (Tylenol®) یا ایبوپروفن (Advil®، Motrin®)
- کورتون ها (در صورت درگیری چشم یا صورت)
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
اگر علائم زونا دارید ، فوراً به پزشک مراجعه کنید. شروع سریع داروهای ضد ویروس می تواند به تسریع بهبودی کمک کند.
